Дунёда ҳар қандай миллат ёки элатнинг унинг ўзигагина хос маънавий-маданий дунёси бўлади. Табиийки, бу бебаҳо мерос шу халқ билан бирга яшаб, бирга тараққий этади. Ана шу ривожланиш жараёнида баъзи миллий анъаналар унутилиши, эсдан чиқиши мумкин. Баъзилари эса, аксинча, янада ривожланиши, янгиланиши, таъбир жоиз бўлса, замонавийлик касб этиши ҳам бор ҳақиқат.

Истиқлол йилларида ўзбек тили, унинг луғат таркиби янги тушунчаларнинг ифодаси сифатида кириб келган ўзлашма сўзлар, она тилимизнинг ички имкониятларига таяниб, янги сўзлар яратиш ва сўз ёки ибора маъно қамровининг янги маънолар билан бойиши эвазига ривожланиб бормоқда. Бу даврда она тилимизга жамиятнинг турли соҳаларига оид янги сўзлар, масалан, ахборот коммуникация технологияларига доир андроид, нанотехнология, блогер, браузер, бренд, вебсайт каби сўзлар ўзлашиб улгурди. Сиёсий соҳага оид легаллаштирмоқ, модернизацияламоқ, глобаллашув, интеграциялашмоқ,  либераллаштирмоқ каби сўзлар ҳам шулар жумласидандир. Мазкур жараён мамлакатимиздаги шу соҳаларнинг ривожи билан боғлиқ, албатта.

Мамлакатимизда янги замон авлодини тарбиялаш, улар дунёқарашини янгича қадриятлар асосида шакллантириш давлат сиёсати даражасига кўтарилган. Ўғил-қизларнинг мукаммал билим олиб, илм-маърифат йўлидан шаҳд билан боришларига барча имкониятлар яратиб берилмоқда. Қувонарлиси, бундай эътибор ва ғамхўрликлар йилдан-йил ўз самарасини кўрсатмоқда.

Ўтган ўқув йилида туманимиздаги  9-сонли давлат ихтисослаштирилган мактаб-интер-натини  19 нафар битирувчи тамомлади ва уларнинг 16 нафари юртимиздаги, 3 нафари  эса хорижий давлатлардаги олий таълим муассасалари талабалари сафига қабул қилиндилар. Яъни тест синовларида юқори балл тўплаб, 100 фоизлик натижа қайд қилинди. Масалан, мактаб-интернатнинг собиқ ўқувчиларидан Бобур Толибжонов Тошкент давлат тиббиёт институтида, Раҳима Ваҳобова Жаҳон тиллари университетида, Дилмурод Саидмуҳаммедов Ўзбекистон Миллий университети, Зарифа Мамажонова эса Наманган давлат университетида давлат гранти асосида таҳсил оладиган бўлдилар.

Она тилида  миллат руҳи мужассам бўлади. Шунинг учун ҳам уни авайлаб, эъзозлаймиз. Қолаверса, тилни асраш, ривожлантириш миллатнинг юксалиши ҳамдир. Ўзбек тили мустақил давлатимизнинг Байроғи, Герби, Мадҳияси қаторида турадиган, қонун йўли билан ҳимоя қилинадиган муқаддас давлат рамзидир. Она тилимиз - ўзбек тилига 1989 йил 21 октябрда давлат тили мақоми берилган. Яқиндан бери эса бу кунни Ўзбек тили байрами сифатида  нишонлашга киришилди.

Президентимизнинг яқинда БМТ ташкил топганлигининг 75 йиллик анжуманида ўзбек тилида нутқ сўзлаганлари эса тилимиз обрўсинии янада оширди.

Биз фаолият олиб бораётган мактабгача таълим ташкилотларидаги 5 та марказнинг энг муҳимларидан бири "Тил ва нутқ маркази" ҳисобланади. У орқали  тилнинг аҳамияти, нутқ маданияти ҳақида болаларга илк сабоқлар бериб борилади. Биз, тарбиячиларнинг ёшларда она тилига бўлган меҳр-муҳаббат уйғонишида ҳиссамиз борлигидан беҳад хур-сандмиз ва бундан буён ҳам фаолиятимизни кучайтираверамиз.

Қадим ва навқирон Косонсой азал-азалдан кўплаб ижодкорларнинг, олиму фузалоларнинг парвозига қанот берган илоҳий бир макондир. Бу кўҳна юртда туғилиб, дунё илм-фани, маданияти,  маънавият ва маърифат тамаддунига ўзининг муносиб ҳиссасини қўшган Маҳдуми Аъзам Косоний,  Аловуддин Абу Бакр Косоний каби икки юздан ортиқ олим, шоир ва маърифатпарварлар номини халқимиз ҳурмат билан тилга олади.

Ана шундай ижодкорлардан бири Узлатдир. Шоирнинг асли исми Муҳаммад Шариф бўлиб, Узлат (Узлатий), Маҳжур, Нодир (Нодирий), Шариф (Шарифий) тахаллуслари билан ўзбек ва тожик тилларида ижод этган. Истеъдоди билан замондошлари орасида алоҳида ўрин тутган шоир Қўқон адабий муҳитидаги сўз санъаткорлари қаторига киради. Шоир ҳаётига доир айрим маълумотлар унинг асарларида ва Фазлийнинг "Мажмуаи шоирон" тазкирасида учрайди.

Эртага ер куррасининг барча мусулмонлари томонидан Қурбон ҳайити нишонланади. Истиқлолга эришилган юртимизда ҳам бу табаррук байрам кунлари энг эзгу амаллар адо этиб келинмоқда.  Қурбон ҳайити муносабати билан Тошкент Ислом институти катта ўқитувчиси, Ўзбекистон Мусулмонлар идораси матбуот хизмати раҳбари Муҳаммад Аюб ҲОМИДОВ суҳбатида бўлдик.

- Ҳурматли домла, қурбонлик амали ўзи нима, унинг тарихи тўғрисида муштарийларимизга қисқача маълумот берсангиз.

- Қурбонлик луғатда "яқинлашмоқ", "яқин бўлмоқ" маъноларини билдириб, истилоҳда бу сўз Аллоҳга яқин бўлиш мақсадида жонлиқ сўйишни англатади. Қурбонлик ислом динининг вожиб амалларидан биридир. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам Қурбон ҳайити куни эрта билан ўзлари қурбонлик қилган ва бошқаларни ҳам шунга тарғиб этган эканлар.

Шу йилнинг июль ойи мобайнида давлатимиз раҳбари иштирокида жамият ҳаётининг қатор долзарб масалаларига бағишлаган видеоселектор йиғилишлари ўтказилди. Уларда кўтарилган муаммолар, билдирилган фикр-мулоҳазалар бошқалар каби менда ҳам чуқур таассурот қолдирди. Айниқса, таълим соҳасини такомиллаштиришга қаратилган саъй-ҳаракатлар натижаси ҳозирча кўнгилдагидай эмаслиги таъкидланди.

Кейинги пайтда бизда бир иллат кескин урчиб кетди. Гап буюк ўтмишдошларимиз билан мақтаниш, улар шаънига  ҳамду санолар ўқиш билан гўёки ўзимизнинг ишимизни кўкларга кўтараётганимиз ҳақида бормоқда. Чиндан ҳам Хоразмий ва Беруний, Улуғбек ёки Навоийни бутун жаҳон  тан олади. Ибн Сино ва Фарғоний ҳақида ҳам шундай дейиш мумкин. Лекин ҳеч ким ўртага савол ташламайди - нега айни замонда шундай алломалар етишиб чиқмаяпти? Қолаверса, бунга сабаб нима?

Инсоннинг ўзлиги, унинг ким эканлиги, аввало, унинг она тилига муносабатида кўринади. Алломаларимиз айтганидек, одам ўз тилини ҳурмат қилсагина, ҳимоя қилсагина, ҳақиқий одам ҳисобланади.

Яширишнинг ҳожати йўқ, айрим йирик шаҳарларимиздаги давлат ташкилотларида иш юритиш давлат тилида эмас, балки бошқа тилларда олиб бориш ҳолатлари кузатилаётган эди. Бундай вазият давлат тилига бўлган ҳурмат ва эътиборнинг пасайишига сабаб бўлади, албатта. Афсуски, қонунчиликда ушбу нормаларни бузганлик учун жавобгарлик белгиланмаганди. Бу ҳол баъзи давлат органларида давлат тили тўғрисидаги қонунчиликка риоя этилмаслигига ва иш юритиш давлат тилида амалга оширилмаслигига олиб келаётганди. Шуларни назарда тутган ҳолда   давлат ташкилотларида давлат тилида иш юритишни таъминламаганлик учун мансабдор шахсларга нисбатан маъмурий жавобгарлик белгилаш назарда тутилиб, Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекси 42-моддаси иккинчи қисм билан тўлдирилиш таклифи билдирилди.

Марказий Осиёда илк газета Тошкентда "Туркестанские ведомости" ("Туркистон ведомостлари") ва "Туркистон вилоятининг газети" номи билан 1870 йилдан чиқа бошлаган.

Мазкур газета ўлкадаги даврий матбуотнинг шаклланиши ва ривожланиши учун туртки бергани билан ҳам аҳамиятлидир.

"Туркистон вилоятининг газети"нинг 1875 йилги сонларидан бирида  Косонсойдаги Кушонийлар давлатининг эрамиздан аввалги 3-2 асрларда ҳарбий-маъмурий марказларидан бири бўлган Муғқаъла қароргоҳи ҳақида илк маълумотлар  чиққан эди. Унда ёзилишича, француз олими Байрон Уйфалфи Косонда бўлиб, Муғ харобаларини ўрганган биринчи мутахассис бўлган экан.  Ундан кейин 1896 йилда  рус олими Н. Шербина-Крамаренко  кўҳна Косонсой харобаларида биринчи марта археологик  қазишмалар олиб борган.